Se hjit Janita
en skreau as lyts famke yn alle freoneboekjes dat se juf wurde woe.
en skreau as lyts famke yn alle freoneboekjes dat se juf wurde woe.
Dat se graach op de middelbere skoalle les jaan woe, betsjutte dat se nei it mbû trochleare moast. Se begûn mei de oplieding ta dosint Maatskippijlear, “Mar dat wie it net”, konkludearret Janita. Se tocht wêrom oan it kardiel Frysk en besleat har yn te skriuwen foar de oplieding Dosint Frysk én dosint Nederlânsk. “Twa foltiidopliedings, dy’t yn kombinaasje oanbean wurde.”
Hoe dat krekt sit? Janita leit út: “Om’t de opliedingen op inoar lykje, hoech ik in soad (dosint)fakken mar ien kear te folgjen. Didaktyk en pedagogyk bygelyks. Ik haw ien dei yn ’e wike mear les as studinten dy’t ien fan de twa opliedingen folgje.” Dy ôfwikseling befalt har goed: “Ik bin no twaddejiers en haw eins krekt as op de middelbere skoalle de iene dei it iene fak en de oare dei it oare.” Hoe’t se wit dat dit ít is? “Ik fyn it no echt moai om mei skoallen dwaande te wêzen. Ik fyn it nijsgjirrich en ik lear in soad. Ik praat fansels wol altyd Frysk, doch alles yn it Frysk, mar ik wie der absolút gjin ekspert yn. Dêr wurkje ik no wol nei ta.”
Janita waard grutbrocht yn Tsjerkgaast: “In lyts doarpke tusken Sleat en Sint Nyk. Ik bin de jongste fan fjouwer bern en ha twa broers en in suster. It Frysk wie de earste taal dy’t ik koe en ik praat it it leafst mei elkenien. Mar hjir yn de Súdwesthoeke prate wy wol wat nuver Frysk. In saneamd ‘mengelmoesje’ (griemmank). Dêr wie ik my wol hiel bewust fan, en ik wie hieltyd mear dwaande mei it korrekt praten.” Tagelyk fynt se dat ek wat it Frysk sa nijsgjirrich makket: “It moaiste oan de taal fyn ik dat der sa folle fariaasje is. Soms ha je trije wurden foar itselde”, laket se. “Boppedat fyn ik it moai dat de taal Friezen ûnderskiedt fan de rest fan it lân en fernimst hjir echt dat de taal ferbynt.”
Se fynt it dan ek spitich dat it imago fan it fak Frysk net altyd goed is. “Talen as Dútsk en Frânsk wurde belangriker fûn, dat is – hjir, yn Fryslân – best gek.” Janita hopet dat der feroaring yn komt én dat sy dêroan bydrage mei. “Ik hoopje it fak sa aardich te jaan dat learlingen it ek écht moai fine om nei Fryske les ta te gean.” Oft dat op de middelbere skoalle of in mbû-skoalle is, makket har net in soad út. “Ik soe it mbû wol besykje wolle, om’t myn ynspiraasje dêr ek weikaam.” “Yn de ideale wrâld jou ik aansen Frysk én Nederlânsk op in skoalle dêr’t it Frysk stimulearre wurdt.” Dat dat noch net oeral sa is, murk se yn har staazjes. “It belied ferskilt de skoalle en dat hat in protte ynfloed. Ik wit net wat dêr krekt goed of it alderbeste yn is, mar ik soe it super aardich fine om op in Frysk ynstelde skoalle te wurkjen, dêr’t fansels ek rekken holden wurdt mei oarstalige bern.”
Har ferwachtings fan de oplieding komme foar it grutst par oerien mei wat it is: “Fokus op skriuwe, learaarskip en sokke dingen. En ik wist dat wy lêze moasten, mar hoefolle wist ik net krekt, of de kultuer dy’t somtiden wichtiger is datst ferwachte hiest.” Ekstra aardich is dat net alle lessen yn de skoalbanken barre: “Wy hawwe yn ôfrûne jier mei de oplieding nei Baskelân ta west. Dêr prate se Baskysk, en dat is lykas it Frysk in minderheidstaal. Wy hawwe nei ferskate skoallen west en ha sjoen hoe’t se dêr op skoallen les jouwe. Fierder ha we gewoan in noflike wike hân mei aardige útstapkes. Hiel bysûnder!” De trip wie ekstra, en koste jild. “Mar dêrneist ha wy ek gauris in fergees útstapke. Nei Tresoar foar in lêzing of nei Harns bygelyks. De oplieding is dêr hiel ûndernimmend yn!”
Janita soe de oplieding oanride: “Ast al wol wat kennis hast fan it Frysk. Ast gjin Frysk praatst, dan soe ik mei in oare basis begjinne. Ik fyn dat se in soad ferwachtsje fan startersnivo mar ast dyn hiele libben al Frysk praatst, dan soe ik it lekker dwaan. De oplieding is lyts, gesellich, persoanlik, mei aardige dosinten.” Boppedat fynt se de kombinaasje ek in oanrieder: “Ik fyn it goed te dwaan. It is in moaie ôfwikseling. Al moatte wy soms wol in hiel soad lêze”, laket se.
